سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان

محیط طبیعی

شهرستان زابل با حدود 329317 نفر جمعیت در جنوب خاوری ایران و شمال استان با مساحتی بالغ بر 14252 کیلومتر مربع واقع گردیده است. از جانب شمال و شمال شرق با استان خراسان جنوبی، از شرق در امتداد مرز با کشور افغانستان، از جنوب با شهرستان زهک و از غرب با کویر لوت هم مرز می باشد.

زابل دارای چهار بخش : شیب آب، پشت آب، مرکزی و میانکنگی است که با یک جاده آسفالته به طول 214 کیلومتر به مرکز استان راه دارد. فاصله آن با تهران 1078 کیلومتر است.

پیشینه تاریخی

سیستان این سرزمین رازهای سر به مهر، محوطه‌ای دارد كه حیرت همگان را برمی‌انگیزد. كمتر كسی را می‌توان سراغ گرفت كه نامی از شهر سوخته سیستان و تمدن كهن این سامان نشنیده باشد. امروزه نام و آوازه شهر سوخته سیستان چنان در دنیا پیچیده است كه هر دوستدار تاریخی و باستانشناسی آرزوی دیدن آن و قدم نهادن در این سرزمین كهن را دارد. این سرزمین چنان از جایگاه ویژه‌ای در دنیای باستان برخوردار است كه "سراورل اشتین" باستان‌شناس معروف انگلیسی آن را بهشت باستان‌شناسان نام نهاده است. مورخین ساخت نخستین شهر در سیستان را به گرشاسب، یکی از نوادگان کیومرث نسبت داده اند. طی دوره های مختلف ولایت سیستان تمدن های بسیاری را به خود دیده و جزو مراکز اولیه تمدن بشری بوده است.

سیستان در زمان هخامنشیان منطقه ای آبباد بوده و بر اساس کتاب زرتشت، یازدهمین سرزمین آفریده شده توسط اهورامزدا است. این امر در کتیبه های بیستون و تخت جمشید که سیستان را یکی از ممالک شرقی داریوش ذکر کرده اند، منعکس شده است.

لفظ زرنج، قدیمی ترین نام سیستان و زاولستان استکه در کتیبه داریوش نیز با همین نام است. نیمروز نام دیگر سیستان است که به معنی جنوب می باشد. از سیستان به نام های سگستان، سکاستان و سکاوندنیزه یاد کرده اند.

آب و هوا

آب و هوای زابل از نوع بیابانی و گرم و خشک است. حداقل دما در دی ماه 17 درجه و حداکثر دما در تیر ماه 45 درجه گزارش شده است.

جریان باد در سیستان در کلیه فصول برقرار است. بادهای 120 روزه سیستان حاصل توده های پرفشار غربی است که در فصل تابستان از جهت شمال غرب به جنوب شرق میوزد. حداکثر سرعت در تیر ماه به 100 کیلومتر در ساعت میرسد که در مسیر باعث جابجایی ریگهای روان میگردد و طوفان شن، تپه ماهور و برخان های ماسه ای را شکل می دهد. طرح تثبیت شن های روان به وسیله مالچ پاشی و ایجاد پوشش گیاهی از راههای جلوگیری از پیشرفت این طوفان ها در منطقه سیستان است. از باد در سیستان، بهره گیری فراوانی می گردد، از جمله خارخانه ها(کولرهای طبیعی منازل) یخدان ها، بادگیرها و آس بادها به طوری که این منطقه به عنوان خاستگاه آسباد در دنیا لقب گرفته است.